Kako je semberska mangulica nekada vladala evropskim dvorovima

Kada danas pomislimo na Semberiju, prva asocijacija su nepregledna polja pšenice, moderni agro-kompleksi i čuveni semberski kupus. Međutim, istorija skriva jednu fascinantnu priču iz 19. i s početka 20. vijeka, kada je ova ravnica bila pravi evropski gigant u nečemu sasvim drugom - uzgoju autohtone rase svinja poznate kao mangulica.

Svinja sa vunom koja je spasila Semberiju

U vrijeme kada je Semberija još uvijek bila divlja, močvarna i obrasla gustom hrastovom šumom, klasične rase domaćih životinja teško su opstajale. Tada na scenu stupa mangulica - specifična, robusna svinja obrasla gustom, kovrdžavom dlakom koja nevjerovatno podsjeća na ovčiju vunu.

Ova rasa je bila savršen odgovor na surovu sembersku prirodu. Mangulice su bile izuzetno otporne na bolesti, niske temperature i blato.

Živjele su poludivlje, krstareći semberskim šumama gdje su se hranile žirovima vijekovnih hrastova, korijenjem i biljem.

Za lokalno stanovništvo, mangulica je bila suvo zlato: tražila je minimalnu brigu, a davala je vrhunsko, kalorično meso i mast koji su prehranjivali porodice tokom duge zime.

“Iz semberskih šuma mangulica je stizala do velikih trpeza Austrougarske, a Bijeljina je postajala trgovačko mjesto kroz koje je prolazio živi izvoz.”

Semberski živi izvoz za Beč i Budimpeštu

Ono što je počelo kao puko preživljavanje siromašnih seljaka, ubrzo se pretvorilo u unosan međunarodni biznis. Semberska mangulica postala je izuzetno cijenjena na dvorovima i u elitnim restoranima Austrougarske monarhije zbog ukusa mesa.

Bijeljina je u to vrijeme postala jedan od najvećih sajamskih i trgovačkih centara u regionu. Formirale su se takozvane svinjarske rute.

Hiljade grla semberskih mangulica trgovci su pješke, u ogromnim stadima, gonili ka obalama Save i Drine.

Tamo su krcane na brodove i šlepove, te rijekama transportovane direktno za Budimpeštu i Beč.

Semberija je tako, zahvaljujući ovoj vunastoj svinji, doživjela svoj prvi veliki ekonomski procvat i upliv stranog kapitala.

Povratak zaboravljene kraljice

Sa krčenjem šuma, isušivanjem močvara i pojavom moderne, industrijske poljoprivrede polovinom 20. vijeka, mangulica je polako gubila bitku.

Nove, brzorastuće rase potisnule su ovu autohtonu kraljicu semberskih šuma na samu ivicu izumiranja.

Međutim, istorija voli povratke. Danas, u 21. vijeku, kada je zdrava i organska hrana postala luksuz, mangulica doživljava pravu renesansu u Semberiji.

Savremena istraživanja su dokazala ono što su stari Semberci intuitivno znali: meso mangulice je cijenjeno zbog specifičnog sastava masti i tradicionalnog načina uzgoja.

Nekoliko entuzijasta i ekoloških imanja u okolini Bijeljine danas ponovo obnavlja stada ove rase, vraćajući Semberiji dio njenog starog, zaboravljenog identiteta koji ima šta da ponudi modernom turizmu i gastronomiji.

Izvor: Sjenke nad Semberijom